Tips voor werkgevers/managers

  • Schep een werkklimaat waarin het potentieel van HB-ers kan floreren.
  • Maak leidinggevenden in je bedrijf bekend met het fenomeen HB, bijvoorbeeld door voorlichting/training.
  • Voor leidinggevenden: voorlichting over omgaan met HB-ers met als thema: Hoe kan ik het potentieel van HB-ers optimaal benutten?
  • Spreek targets af en geef maximale regelruimte en vrijheid (in tijdsindeling en wijze van uitvoering) om die te behalen.
  • Geef ruimte voor maatschappelijk betrokkenheid.
  • Geef ruimte voor extra taken binnen of naast de functie.
  • Biedt voldoende ontwikkeling.
  • Neem eigenaardigheden van HB-ers voor lief

TIPS OP EEN RIJ

  • Maak maximaal ruimte voor een manier van werken die bij jou past
  • Kies een werkomgeving waarin je targets (resultaat en termijn) kunt afspreken. Zorg dat je de vrijheid krijgt over de uitvoering en de tijdsindeling.
  • Zorg voor een mate van afwisseling die bij jou past. Dat kan variëren van een rustige omgeving waarin je je eigen ding kan doen, tot veel afwisseling zoeken tijdens een dag of in het type taken dat je uitvoert.
  • Kies een werkomgeving met een hoge mate van complexiteit zodat je genoeg uitgedaagd wordt, of juist een lage mate van complexiteit waarin je tijd en ruimte (in je hoofd) overhoudt om je eigen dingen te doen.
  • Kies een hiërarchisch handige plek waarin je geen bedreiging vormt voor anderen.
  • Kies voor een baan die past bij jouw leven. Denk daarbij aan het nieuwe werken als vorm.
  • Neem regie over je loopbaan. Kies het juiste moment om te vertrekken en een nieuwe baan te zoeken.
  • Onderzoek de mogelijkheid van zelfstandig ondernemerschap.

Werkgevers: schep een klimaat waarin HB-ers kunnen floreren

Volgens Ellen heeft de werkgever een rol en een belang bij het benutten en ontwikkelen van het potentieel van HB-ers. Dit kan op volgende manieren vorm krijgen:

  • Geef HB-ers ruimte om eigen tijd en werk in te delen. Spreek bijvoorbeeld targets af
  • Bied voldoende ontwikkeling zowel in de breedte als in de mate van complexiteit van onderwerpen
  • Laat HB-ers strategisch meedenken en geef hen toegang tot directie en bestuurders
  • Stimuleer en geef ruimte voor maatschappelijke betrokkenheid
  • Geef ruimte om extra projecten te doen binnen en naast de functie

“Creëer omstandigheden waarin het potentieel van HB-ers kan bloeien”

Ondernemerschap als weg

Louise merkte al snel dat zij beter haar eigen weg kon gaan dan voor een bedrijf te gaan werken. Al tijdens haar stage merkte zij hoe zij in hiërarchieën functioneert. Zij merkte dat zij niet onder een baas kon en wilde werken, vooral niet als die autoriteit geen fundament lijkt te hebben. Zij bedacht: “Laat ik mezelf en anderen de ellende besparen. Ondernemerschap is de enige kant die ik op kan”. Haar doorzettingsvermogen, specialisatie, creativiteit en een bepaalde nuchterheid (“gewoon gaan doen”) maakten dat haar ondernemerschap al direct succesvol was.  Cruciaal element is dat zij zichzelf toestaat echt haar eigen pad te gaan en niet binnen de kaders te blijven: “Ik ga gewoon een beroep uitvinden als dat nog niet bestaat. Je moet jezelf ruimte gunnen om even niet in de pas te lopen. Ik heb altijd veel dingen naast elkaar gedaan. Ik loop mijn pad. Ik doe al wat ik wil doen. Ik doe het echt vanuit mezelf.”

“Ik ga gewoon een beroep uitvinden als dat nog niet bestaat. Je moet jezelf ruimte gunnen om even niet in de pas te lopen”

Als zelfstandige gebruikt Pieter het gegeven dat hij als hoogbegaafde in korte tijd heel veel kan doen. Deze kwaliteit zet hij in om dingen voor elkaar te krijgen en een eigen dagindeling te hanteren. Als zelfstandig ondernemer kan hij grotendeels zelf bepalen hoe en wanneer hij werkt. Hij past zijn werkvoorraad aan op hoe hij zich voelt.  In het plannen en uitvoeren van zijn werk hanteert hij zijn eigen strategie: eerst doen waar zijn hoofd naar staat en erop vertrouwen dat hetgeen dat moet, wel komt.

Zoek naar HB-vriendelijke inwerk- en ontwikkelprogramma’s

De bestaande inwerk- en ontwikkelprogramma’s zijn meestal niet specifiek gericht op HB-ers, maar sluiten met een beetje passen en meten wel goed aan bij hun wensen en talenten. Zo werft Rabobank bewust jonge mensen die willen groeien in hun rol en zich daarnaast ook persoonlijk willen ontwikkelen, zodat ze capaciteiten die ze in aanleg hebben succesvol kunnen inzetten. In het tweejarig Young Professional Programma IT voor nieuwe medewerkers is veel aandacht voor persoonlijke ontwikkeling: fysieke oefeningen, communicatie en feedback, persoonlijk profiel, spiegelen (hoe neemt de wereld jou waar), intervisie, beïnvloedingsstijlen. Jonge werknemers krijgen al meteen de kans om naast hun werk veel andere dingen op te pakken. HB-ers kunnen hun veelzijdige talenten hierin goed benutten. Ook de werknemers die langer in dienst zijn worden gemotiveerd om neventaken op te pakken Dat biedt HB-ers een unieke kans om zich te blijven ontplooien.

“Zoek een bedrijf met ontwikkelingsmogelijkheden”

Zorg voor optimale afwisseling

In zijn vorige banen heeft Pieter te maken gehad met verveling in het werk, hoewel dat niet als zodanig herkende en definieerde. Hoewel hij zelf bezig was met hoe mensen volgens standaarden werken in fabrieken zou hij dat werk zelf nooit kunnen doen. Inmiddels heeft hij geaccepteerd dat hij geen saaie dingen moet doen.  Hij zoekt afwisseling en ontwikkeling op in het werk. Nu zoekt hij optimale afwisseling op in het werk: ’s ochtends houdt hij zich bijvoorbeeld bezig met nanotechnologie, en ’s middags doet hij dan iets totaal anders .

“Zoek een mate van afwisseling en ontwikkeling die bij jou past”

Willem beschrijft een andere manier om de optimale afwisseling in het werk te zoeken: “HB en hoog sensitief gaan vaak hand in hand, zo ook bij mij.  Ik ken nog wel een paar van dit soort hoogbegaafden. Binnen mijn huidige beroepsgroep, de beveiliging, ben ik er meer tegengekomen. Zij houden van de stilte van de nachtdienst, schrijven boeken of gedichten en je zult ze nooit op de koopavond in de stad of op Sensation White tegenkomen. Om de reeks hobbels compleet te maken, moet ik toch ook nog even melding maken van een lichte vorm van ADD. Ik moet mijn leven inrichten rond deze hobbels. Om gelukkig te zijn en inzetbaar te blijven, houd ik het daarom graag zo rustig, ontspannen en overzichtelijk als mogelijk. Een HB-er bij Mensa vergeleek zijn hoogbegaafdheid een keer met het hebben van een Ferrari-motor in je auto. Nou, mijn Ferrari rijdt het liefst op de rechterbaan.”

Kies een hiërarchisch handige plek in de organisatie

Lily vertelt dat zij tot bloei kwam in een omgeving met mensen van allerlei opleidingsniveaus. Zij zat op een positie waarbij zij samenwerkte en ondertussen haar eigen toko runde. Zij kon zich politiek afzijdig houden en zat in een positie waarin zij geen bedreiging was voor de positie van anderen. In haar volgende baan ambieert ze daarom ook niet zozeer een baan op het hoofdkantoor maar meer een functie “aan de rand”, bijvoorbeeld als adviseur.

“Kies een plek waar je geen bedreiging vormt voor de positie van anderen”

Kies een baan die praktisch past in jouw leven

Puff kiest er bewust voor om heel dichtbij zijn werk te wonen. Hij heeft er een hekel aan om in volle treinen te zitten en zorgt er dus voor dat hij lopend of op de fiets naar zijn werk kan. Als het even minder lekker loopt op zijn werk dan helpt deze gedachte. Daarnaast betaalt het werk goed en vindt hij het werk inhoudelijk leuk. Ook belangrijke gedachten als het even tegenzit.

“Zet de inhoud en voorwaarden van je werk zoveel mogelijk naar jouw hand”

Na haar trouwen en het krijgen van Anna kinderen, waaronder een tweeling. Zij maakte, mede door het slaapgebrek, een zware periode door. Wat haar in die periode heeft geholpen is het nieuwe werken (tijd- en locatie-onafhankelijk kunnen werken). Zij had al vroeg bij haar werkgever een laptop gekregen om rond haar migraines heen te werken en het nieuwe werken deed net zijn intrede bij het bedrijf. Voor haar op dat moment dé uitkomst. Haar drukke gezinsleven vraagt van haar om pragmatisch met werktijd om te gaan. Ze pakt hobbels actief op en blinkt uit in volhouden, doorzetten en vormgeven van haar loopbaan. Zo heeft zij zich bijvoorbeeld actief ingezet voor  de erkenning van hoogbegaafdheid en voor het belang van het nieuwe werken voor avondmensen, en heeft zij ook mede vorm gegeven aan het  diversiteitsbeleid binnen haar bedrijf.

Spreek targets af

Zoals bij veel andere HB’ers verloopt de zoektocht van Lily en Julia naar een passende werkplek via trial en error. Een belangrijk aspect in het zoeken naar een geschikte baan is voor hen, meer nog dan de functie-inhoud, een passende werkomgeving. Wat duidelijk niet werkte in het verleden was een controlerende, wantrouwende manier van aansturing. Zij komen meer tot bloei in een omgeving met duidelijk gedefinieerde targets en maximale regelmogelijkheden. Vrijheid om zelf invulling te geven aan tijdsbesteding en manier van werken is cruciaal. Een HB-er haalt het gestelde resultaat vaak sneller dan de tijd die ervoor bepaald is. Frans geeft aan dat het daarbij ook nog belangrijk is ruimte te krijgen voor onregelmatig presteren.

Ook John geeft aan gebaat te zijn bij leidinggevenden die hem vrijlaten. Een goede leidinggevende voor hem spreekt resultaatafspraken af en laat hem vrij op de manier van het behalen hiervan. Als een leidinggevende te dicht op John zit lost hij dit op door bijvoorbeeld te zeggen: “Ik kan het op twee manieren oplossen: ik kan het op jouw manier doen, of ik kan het écht oplossen”. Humor en een vertrouwensband is hierbij essentieel. Een concreet advies van John is om niet op zoek te gaan naar een baas die slimmer is dan jij. Het is verstandiger om een baas te vinden die begrijpt dat hij jou ruimte moet geven. Laat je baas aangeven welke resultaten hij wil, en geef aan dat je de uitvoering zelf wil doen.

“Zoek niet naar een baas die slimmer is maar naar een leidinggevende die begrijpt dat hij/zij jou de ruimte moet geven”

Pieter heeft geen traditionele werkgever-werknemer relatie. Zijn werkgever gaf hem in het jaarlijkse functioneringsgesprek min of meer per ongeluk een beoordelingsformulier, maar zij waren het er uiteindelijk beiden over eens: “dat moeten we echt niet doen”. Hij ervaart totale gelijkwaardigheid in de arbeidsrelatie en werkt met targets. Omdat hij die meer dan dubbel behaalt laat zijn werkgever hem totaal vrij. Als hij straks helemaal hersteld is van zijn burnout wil hij als ZZP-er aan de slag en “geen zweem van een baas” meer ervaren.

Frans hanteert als zelfstandig ondernemer het principe dat hij in contacten met opdrachtgevers zijn eigen manier van werken verkiest boven de zekerheid van een opdracht. Zo vertelt hij over een grote opdracht in het begin van zijn carrière waarbij hij duidelijk heeft aangegeven dat de regels en kleine lettertjes die het bedrijf met hem wilde afspreken niet voor hem zouden werken. Vervolgens heeft de opdrachtgever tot zijn verrassing het papiertje terzijde geschoven en is meegegaan met zijn manier van werken. Wat hierbij helpt is handelen vanuit vertrouwen en niet hechten aan (vervolg)opdrachten.

Neem regie over je loopbaan

In het vormgeven van haar loopbaan heeft Wendy veel initiatief, daadkracht en doorzettingsvermogen getoond: “Ik ben als een wild paard geweest. Ik heb geroepen: geef mij een kans!” Via netwerkgesprekken kwam zij bij opleidingen en organisatieadvies terecht waar zij opleidingsadviseur werd. Deze omgeving is  stimulerend en steunend geweest en heeft haar de mogelijkheid geboden zich te ontwikkelen en in haar eigen kracht te komen.

Willem geeft aan dat het belangrijk is tijdig richting te geven aan je loopbaan en daarbij zelf initiatief te nemen. “In sommige gevallen betekent dat wegwezen voordat je blijvende schade oploopt of aanricht. In de andere gevallen, probeer vast te stellen hoe erg “niet passend” de plek is. Er is namelijk overal wel wat, dat niet past en waarschijnlijk ben je daar zelf de oorzaak van. HB-ers zijn nogal eens de vierkante bout in een rond gat. Doe je best om het alsnog passend maken, of je dat nu doet door aan te passen of door meer ruimte te creëren. Niet te gauw weglopen. Die onrust zal op de nieuwe plek in een mum van tijd weer terug zijn.”

“HB-ers zijn nogal eens de vierkante bout in een rond gat. Doe je best om het alsnog passend te maken”

Ellen geeft aan dat HB-ers zelf een belangrijke verantwoordelijkheid hebben om hun potentieel te benutten. Dat kan soms in werk, maar ook in combinatie met een hobby. Voor de werkgever is de belangrijkste vraag welke toegevoegde waarde de persoon levert binnen het bedrijf. Dat moet de werknemer duidelijk weten aan te geven.