Zoek naar helpende overtuigingen – weet waarom je je werk wil volhouden

Verschillende hoogbegaafden vertelden ons dat ze werk heel praktisch zien: het is een middel om geld te verdienen. Er moet immers gegeten en gewoond worden. Ook vertelden ze dat ze niet al hun passie en energie perse zoeken in hun dagelijks werk, maar dat ze juist ook voldoening halen uit activiteiten buiten het werk. Deze hoogbegaafden vinden het fijn als hun werk niet al hun energie vraagt. Misschien helpt het jou om dat ook zo zien?

Anna heeft haar jeugd deels in Spanje doorgebracht. Na succesvolle afronding van haar studie psychologie (in Nederland) werkt ze nu ruim zestien jaar bij dezelfde werkgever. Door grote interne veranderingen binnen het bedrijf, alsook door zelf werkzaamheden te zoeken die haar inspireren en haar aan het hart gaan, is haar werk met wat ups en downs al die tijd uitdagend gebleven. Daarnaast heeft zij een gezin dat aandacht van haar vraagt. Anna zegt: “Mijn gezin heeft tijd en aandacht nodig en er moet brood op de plank komen. Zelf-actualisatie op het werk komt dan even op de tweede plaats”. Naast deze pragmatische insteek heeft ook het actief oppakken van eigen hobbels haar geholpen in volhouden, doorzetten en vormgeven in en van haar loopbaan.

“Werken hoeft niet altijd leuk te zijn maar de werkomgeving wel – en het werk moet wél interessant zijn (verveling is dodelijk – leidt tot bore-out).”

Willem staat hier hetzelfde in. Hij zegt: “Het is niet zo dat ik dagelijks met forse tegenzin naar mijn werk zou kunnen gaan, maar werk hoeft ook weer niet per se leuk te zijn”. Voor Willem is werk “slechts” werk. Hij vindt zijn werk OK en dat is mooi meegenomen. Hij vindt het belangrijk om regelmatig vast te stellen hoe erg “niet passend” de plek is en zich te realiseren dat er overal wel iets is dat niet past. Waarschijnlijk ben je daar zelf de oorzaak van. HB-ers zijn nogal eens de vierkante bout in een rond gat. Willem geeft aan dat het kan helpen om je best te doen om je werk alsnog passend maken, of je dat nu doet door jezelf aan te passen of door meer ruimte te creëren. Niet te gauw weglopen is zijn advies. Je onrust zal op een nieuwe plek in een mum van tijd weer terug zijn.

“Loop niet te snel weg, je onrust zal ergens anders snel weer terug komen. Sta soms even stil bij de vraag: waarom heb ik ook alweer voor deze baan gekozen?”

Tot slot zegt Puff dat het hem helpt om zich van tijd tot tijd te realiseren “waarom heb ik ook alweer voor deze baan gekozen?” In zijn geval was dat er bewust voor kiezen om heel dichtbij zijn werk te wonen. Hij heeft er een hekel aan om in volle treinen te zitten en zorgt er dus voor dat hij lopend of op de fiets naar zijn werk kan. Als het even minder lekker loopt op zijn werk dan helpt deze gedachte. Daarnaast betaalt het werk goed en vindt hij het werk inhoudelijk leuk. Ook belangrijke gedachten als het even tegenzit.

Zoek uitdaging naast je werk

Eva is gedreven en wil graag veel meer doen dan dat haar baas en collega’s haar laten doen, of dan wat bij haar functie hoort. Zij zoekt daarom zelf de uitdaging. Zo volgt zij een specialisatie opleiding in eigen tijd en in het weekend werkt ze mee aan een project voor kinderen in achterstandswijken. Op het werk neemt ze de begeleiding van studenten en stagiaires op zich. Daarnaast moet ze in haar functie nog steeds op de inhoud veel bijleren.

Ook Chris zoekt het in studieactiviteiten naast zijn werk. Hij volgt in de avonduren een studie binnen een hele andere richting dan zijn dagelijkse werk.

“Doe naast je werk iets wat je echt leuk vindt”

Anna ontdekte door eigen ervaringen een passie voor het circadiane ritme bij mensen (ochtend-, dag-  en avondmensen) en ging zich hier, naast haar werk, in verdiepen. Ook kwam zij vanwege de speciale onderwijsbehoeftes van haar (hoogbegaafde) kinderen terecht in het bestuur van hun school, waar ze met een ander slag mensen leerde samenwerken. Door haar activiteiten buiten het werk werd zij ook binnen haar eigen organisatie opgemerkt. Zo kreeg ze de kans om een onderzoek uit te voeren naar kennismanagement, wat resulteerde in het geleidelijke ‘job-craften’ van haar functie tot het huidige kennismanager van de divisie.

Kies werk met een hoge mate van complexiteit

Anna vond werk waarin ze ze haar uitzonderlijke informatieverwerkingscapaciteiten kon inzetten. Door de hoge mate van complexiteit in haar werk(omgeving) heeft zij jaren met plezier gewerkt . In haar eerste baan na haar studie viel veel nieuws te leren in de complexe technische projecten waar zij werd ingezet. Na haar overstap naar een groot telecombedrijf kwam Anna terecht in procesmanagement waar zij bedrijfsprocessen in kaart bracht. Hierbij kon zij haar talent inzetten om een complexe omgeving eenvoudig weer te geven.

John en Pieter hebben ook gezorgd voor werk met veel complexiteit. Beide managen grote, langdurige en ingewikkelde projecten, soms op heel verschillende inhoudsgebieden.

“In een hoog complexe omgeving kunnen je HB-kwaliteiten floreren”

Kies een baan die praktisch past in jouw leven

Puff kiest er bewust voor om heel dichtbij zijn werk te wonen. Hij heeft er een hekel aan om in volle treinen te zitten en zorgt er dus voor dat hij lopend of op de fiets naar zijn werk kan. Als het even minder lekker loopt op zijn werk dan helpt deze gedachte. Daarnaast betaalt het werk goed en vindt hij het werk inhoudelijk leuk. Ook belangrijke gedachten als het even tegenzit.

“Zet de inhoud en voorwaarden van je werk zoveel mogelijk naar jouw hand”

Na haar trouwen en het krijgen van Anna kinderen, waaronder een tweeling. Zij maakte, mede door het slaapgebrek, een zware periode door. Wat haar in die periode heeft geholpen is het nieuwe werken (tijd- en locatie-onafhankelijk kunnen werken). Zij had al vroeg bij haar werkgever een laptop gekregen om rond haar migraines heen te werken en het nieuwe werken deed net zijn intrede bij het bedrijf. Voor haar op dat moment dé uitkomst. Haar drukke gezinsleven vraagt van haar om pragmatisch met werktijd om te gaan. Ze pakt hobbels actief op en blinkt uit in volhouden, doorzetten en vormgeven van haar loopbaan. Zo heeft zij zich bijvoorbeeld actief ingezet voor  de erkenning van hoogbegaafdheid en voor het belang van het nieuwe werken voor avondmensen, en heeft zij ook mede vorm gegeven aan het  diversiteitsbeleid binnen haar bedrijf.

Kies voor wat je écht leuk en belangrijk vindt

Als hoogbegaafde beschik je over een rijke denkwereld waarin je eindeloos kunt rondreizen. Al dat denken gaat echter soms voorbij aan gevoel of intuïtie. De vraag die in dit hoofdstuk aan de orde komt is: Hoe gebruik ik naast mijn rijke hoofd ook mijn hart?

Anna heeft een groot deel van haar leven de richting gevolgd die haar ouders haar wezen. De onvermijdelijke ‘gevangenisstraf’ (zoals zij haar schooltijd noemt) leidde tot aangeleerde hulpeloosheid en onzelfstandigheid. Tijdens haar studie biologie merkte ze pas dat ze nooit had leren leren en dat ze voor sommige vakken zelfs zakte. Dat veroorzaakte een persoonlijke crisis (“Ik ben toch zo slim, waarom gaat het dan niet?”). Ze begon in die crisis na te denken over wat ze écht leuk vond en wat ze écht wilde doen en besloot te switchen naar een studie psychologie. Dat paste haar veel beter. Ook later in haar werkende leven heeft zij op deze manier moeilijke periodes kunnen overwinnen. Anna pakt zowel binnen als buiten haar werk thema’s op waar zij zich gevoelsmatig bij betrokken voelt. In haar geval zijn dat het circadiane ritme, het nieuwe werken, diversiteit en hoogbegaafdheid.

Wendy heeft een aantal intensieve trajecten gevolgd. Die waren oorspronkelijk bedoeld om haar zelfbeeld te verbeteren maar ze heeft er ook ontdekt wat ze écht belangrijk vindt. Zij heeft vooral geleerd om zelf initiatief te nemen, vanuit een positieve mindset én vanuit haar hart te leven. Deze drie aspecten maakte wel dat zij zich minder thuis ging voelen bij het bedrijf waar ze werkte. Wendy heeft toen besloten om voor zichzelf te beginnen als levenskunstbegeleider. Zij begeleidt tegenwoordig mensen naar meer levensgeluk en harmonie in leven en werk.

Neem initiatief en doe dingen waar je je betrokken bij voelt

Julia geeft aan dat ze het als HB-er belangrijk vindt om uit de slachtofferrol te komen en de dingen in eigen hand te nemen: “Wees echt eerlijk waar je gelukkig en ongelukkig van wordt. Ik ben aan het shiften: ik bepaal wat wel en wat niet goed voelt. Ik richt me vervolgens op wat goed voelt en wat ik leuk vind. De rest laat ik meer los.”

In hun zoektocht naar werk zijn zowel  Lily als Julia bezig met het voeren van informatieve gesprekken. Ze doen dit om er achter te komen of de bedrijven en functies die ze interessant vinden ook daadwerkelijk voldoen aan wat past bij hen als hoogbegaafde.

Het levert beide op dat ze

  1. voorkomen dat terecht komen in werk waarbij ze zich na een paar maanden ongelukkig voelen;
  2. een goed beeld krijgen van juiste bedrijven, en
  3. een groter netwerk opbouwen waardoor de kans op een baan vergroot wordt.

Julia geeft aan dat ze, in haar zoektocht naar nieuw werk, gebaat is bij de gesprekken die zij voert met haar coach. Deze coach is zelf hoogbegaafd en weet ook goed hoe HB-ers in elkaar steken. Dit helpt Julia om scherp te krijgen wat ze wil en wat ze niet wil. Daarnaast helpen de gesprekken met de coach haar in het opbouwen van zelfvertrouwen en om de moed erin te houden in het zoeken naar werk.

Gesprekken met anderen helpen om scherp te krijgen wat je wilt en zelfvertrouwen op te bouwen

Louise is al van jongs af aan gefascineerd in de (ervaringswereld van de ) mens. Ze kreeg vaak op een natuurlijke manier de rol van vertrouwenspersoon. Zij kwam tijdens haar heroriëntatie op haar loopbaan in aanraking met gestalttherapie. Deze, in beginsel humanistische stroming, gaat niet alleen over cognitie, maar om het geheel van emoties, lichaam, en de wisselwerking met de omgeving. Louise legt uit dat de grote mate van complexiteit van gestalttherapie precies resoneerde met wie zij is, met de basale beweging die zij maakt. Deze beleving van resonantie heeft er bij haar voor gezorgd dat hoofd en hart weer in balans kwamen.

Zoek de goudklompjes om je heen

Een helpende overtuiging om je te verhouden tot middelmatigheid is het zoeken van goudklompjes om je heen. We bedoelen daarmee, beseffen dat andere mensen waardevol en nodig zijn, bijvoorbeeld voor het uitvoeren van meer routinematige klussen.

Anna  stelt concreet. “Om goed samen te werken en doelen te bereiken heb je allerlei soorten mensen en inbreng nodig, niet alleen jezelf”.

Pieter heeft geleerd om de kwaliteiten van anderen te waarderen, in plaats van zich te storen aan de fouten die ze maken. Een voorbeeld hiervan is een collega die hij omschrijft als “een warhoofd, een prutser”. Deze collega volgt een geheel andere aanpak dan hij zelf zou kiezen. Toch weet hij zijn inbreng te waarderen, luistert hij naar deze collega en kijkt hij naar diens kwaliteiten. Pieter heeft geleerd om te accepteren dat de wereld vol middelmatigheid zit, en vindt het fascinerend hoe mensen dan toch dingen voor elkaar kunnen krijgen: “Ik lach erom. Ik zeg de dingen wat voorzichtiger tegenwoordig en begrijp dat er ook andere belangen spelen. Ik ben milder geworden. De wereld is vol middelmatigheid, dat is de norm: ik probeer niet meer teleurgesteld te zijn als ik daarop stuit. Dat heeft met verwachtingen te maken. Ik verwacht minder van mensen om me heen, en heb respect voor wat ze doen en allemaal voor elkaar krijgen (met hun beperking)”.

Er zijn overal om je heen leuke mensen die iets specifieks heel goed kunnen. Daar blinken zij in uit. Dat is het goudklompje.

Frans gebruikt een andere strategie om goudklompjes te zoeken en ontdekken. Hij heeft geleerd om mensen te zoeken die goed zijn in iets specifieks. Mensen die op één gebied een vorm van begaafdheid hebben ontwikkeld. Zo noemt hij het voorbeeld van een weefster die een unieke, prachtig vormgegeven theedoek heeft ontwikkeld en die hem inspireert. Frans heeft geleerd om goed om zich heen te kijken. Er zijn overal om je heen leuke mensen, onafhankelijk van hun functie. Dat kan de postbode zijn of de cafébaas. Zoek ze op en verbind je met ze. Dat is zijn advies.

Oefen in geduld

Een lastige opgave wellicht, maar zeer effectief als je aansluiting wilt vinden bij de mensen met wie je te maken hebt 😉

Kim gaat steevast te hard voor anderen. Ze heeft met vallen en opstaan geleerd om geduld op te brengen en een onderzoekende houding aan te nemen. Voor haar helt het om met een wetenschappelijke blik te kijken naar de situatie. Ze gebruikt specifiek systeem-, organisatie- en managementtheorieën  om te kunnen doorgronden waarom de rest nog niet zover is als zij. Vervolgens bepaalt ze welke tussenstappen haar kunnen helpen om weer met de rest op een lijn te komen.

Wendy sluit zich hierbij aan en zegt heel concreet: Je kan niet verwachten dat anderen naar jou toekomen als ze je niet snappen. Je zult zelf naar hen toe moeten gaan en de aansluiting moeten zoeken. Vervolgens kan je ze dan meenemen naar jouw niveau”.

Probeer anderen te inspireren zonder ze te intimideren.

Anna vertelt dat zij, doordat zij moest samenwerken met mensen die langzamer waren, heeft geleerd om zichzelf in te houden. Ze vindt het daarbij wel belangrijk om niet door te slaan en haar eigen inbreng geheel ondergeschikt te maken aan die van andere mensen. Een concreet voorbeeld uit haar leven: Na drie jaar werken kwam ze terecht op een nieuwe afdeling binnen het bedrijf waar ze werkt. Daar kreeg ze uiteraard te maken met een nieuwe manager, die tegen haar zei: “je moet die Spaanse furie wat temmen, de mannen zijn bang voor je aan de vergadertafel”. Haar reactie als jonge vrouw was om te besluiten zich meer gedienstig opstellen, maar zij raadt ander mensen inmiddels aan dat het beter is een middenweg te zoeken tussen inhouden en uiten. “Het is de kunst om een uitingsvorm te vinden voor je eigen passie en intensiteit. Lukt dat, dan werkt dat in je voordeel. Bevlogenheid wordt toch ook steeds meer gewaardeerd binnen bedrijven? Dat sluit hier prachtig bij aan!”

 

Anna

Anna werkt als adviseur en kennismanager bij een groot technisch bedrijf. Ze is sociaal en pragmatisch. Als zij een probleem heeft gaat ze ermee aan de slag, ze is een echte doorzetter.

“Gebruik een passie waar je energie uit haalt om je betaalde werk naar eigen hand te zetten”.

Interviews

Met de positieve psychologie als basis hebben wij 14 hoogbegaafden gevraagd hoe zij zich staande houden, hobbels overwinnen en zorgen dat ze het naar hun zin hebben in hun loopbaan en in het werk.

Onze rol was het stellen van verhelderende vragen. Deze waren allen geformuleerd volgens de principes van de oplossingsgerichte gesprekstechniek en een niet-oordelende houding. Hiermee hebben we een schat aan strategieën en effectieve oplossingen boven tafel gekregen. Daarnaast leidde onze manier van bevragen tot warme, openhartige gesprekken. Veel HB-ers gaven aan het als zeer prettig te ervaren op deze manier over hoogbegaafdheid te praten. Vaak hoorden we aan het einde een uitspraak in de trant van:

“Ik heb er zelf ook veel aangehad om het zo te vertellen; jullie hebben me aan het denken gezet.