Stem (ook) af op gevoel en lichaam

Bezit jij, net als veel andere hoogbegaafden, de kwaliteit om alles makkelijk onder woorden te kunnen brengen? En ervaar je dat tegelijk als een valkuil omdat je altijd maar in je hoofd zit? Probeer dan eens op een bewuste manier dingen te ervaren. Sta eens expliciet stil bij de smaak van iets dat je eet, ziet, hoort of ruikt.

Chris heeft een goede pokerface. Voor andere mensen is het dan ook moeilijk om emotie aan hem af te lezen. Daarbij komt het feit dat hij zijn emoties tot voor kort zelf niet bewust voelde en al helemaal niet besprak. Resultaat? Een (ogenschijnlijk) ondoorgrondelijk persoon die nooit erg enthousiast lijkt, maar eerder ‘gelaten’ of zelfs onverschillig.

Chris heeft daar aan gewerkt. Hij probeert tegenwoordig zijn emoties wel te tonen en vooral ook te syncen met wat hij voelt en bedoelt. Het resultaat is dat hij enthousiaster overkomt als hij echt iets leuk vindt en daarmee anderen kan meekrijgen/ overtuigen. Heel concreet gebruikt Chris dit wanneer hij een presentatie moet geven. In plaats van een inhoudelijk verhaal te houden zonder gezichtsuitdrukking zoekt hij nu de interactie met zijn publiek. Hij let er ook op of de collega’s het verhaal volgen en interessant vinden.

 

Houd per dag of week een vreugde- en irritatieschaal bij en analyseer je reactie

Tijdens een coachtraject is Chris begonnen met het bijhouden van twee ‘gevoelsschalen’, een vreugdeschaal en een irritatieschaal.

Iedere dag gaat hij bij zichzelf na of er gebeurtenissen waren die hem emotioneel hebben geraakt en schrijft hij deze kort op. Hij denkt per gebeurtenis na of zijn reactie en gedachten in proportie zijn met de feitelijke gebeurtenis. Dit helpt hem om te relativeren.

Voorheen was zijn reactie regelmatig heftiger dan bij de gebeurtenis nodig was, tegenwoordig is het veel meer in balans. Het gebruik van deze schalen geeft hem inzicht in waarom hij reageert op een bepaalde manier en helpt hem om in te schatten wat hij zou willen voelen. Momenteel merkt hij dat de irritatieschaal veel gevuld is met zaken op het werk, terwijl de vreugdeschaal gevuld wordt met privé-zaken. Voor Chris een aanleiding om zijn functie onder de loep te nemen en mogelijk op zoek te gaan naar een nieuwe functie. Binnen of buiten de bank.

Kies een passend persoonlijk ontwikkelingstraject

Chris zegt: “Als je weet waar je iets te leren hebt, ga er dan mee aan de slag”. In zijn geval was dat een Young Professional Programma, aangeboden door zijn werkgever. De 20-daagse cursus/ opleiding had als doel: persoonlijk ontwikkelen. Voor Chris heeft dit als resultaat gehad dat hij zich zelf goed heeft leren kennen. Hij kan nu op een professionele manier zeggen wat hij ergens van vindt, geeft eerder zijn mening en hij vraagt en geeft geregeld feedback aan collega’s. Hij is een goede netwerker geworden en bij borrels is hij aanwezig.

Ook Eva heeft in eerste instantie een intern traject van haar werk benut. Daarin ontdekte ze haar hoogbegaafdheid. Vervolgens heeft zij een extern coachingstraject doorlopen bij een HB-gespecialiseerde coach en tevens een psychologisch traject gevolgd. Deze trajecten hebben haar enorm geholpen om inzicht te krijgen in zich zelf en om te gaan met haar faalangst. Het externe coachtraject is betaald door haar werkgever, die inzag dat er een wederzijds belang was. Eva geeft aan dat het effectief is om trajecten als kansen aan te grijpen: in het intervisie-/coachtraject dat ze intern volgde heeft ze ervoor gekozen om open te zijn en te kijken hoe dit haar kon kan helpen. In een opwelling is ze eerlijk geweest en heeft ze gezegd dat ze moeilijk om kan gaan met kritiek. Voor haar betekende kritiek krijgen “dat je van alles niet goed gedaan hebt, dat je gefaald hebt”. Ze sloeg op zulke momenten dicht of werd emotioneel. Ze vatte het zeer persoonlijk op en werd er verdrietig van. Want ze had dan voor haar gevoel niet aan de verwachtingen voldaan. De interne coach herkende al snel de HB van Eva en heeft haar doorverwezen naar een gespecialiseerde HB-coach.

“Af en toe stilstaan bij “hoe gaat het nu’ helpt me om in balans te blijven”.

Eva geeft aan dat het voor haar goed werkt om dieper en fundamenteler bezig te zijn met waar ze staat. Door zich geregeld af te vragen “wie ben ik en hoe verhoud ik me tot andere personen” werkt ze thema’s uit en worden nieuwe inzichten haar eigen. Ze vindt het belangrijk om de onderwerpen die ze afgelopen jaren behandeld heeft in de coaching nu een vervolg geven.

Zoek een gemeenschappelijk doel

Frans combineert in zijn werkomgeving twee dingen: staan voor wat hij wil en samenwerking. Hij geeft duidelijk aan wat wel en niet kan én wat hij wil. Daarbij is hij gericht op het vinden van een middenweg of de gezamenlijkheid. Soms is er een ander, hoger doel, zoals het belang van een goede relatie op de lange termijn of culturele gewoontes die om een zekere aanpassing vragen.

“Erken wat de ander van jou wil en zoek daar de gezamenlijkheid in”.

Dat vergt van jezelf dat je boven de belangen en ego’s van verschillende partijen uitstijgt en zoekt naar een oplossing die voor beide partijen werkt. Frans beschrijft dat hij op een bepaald moment weg moest bij een baan doordat er een nieuwe manager kwam. Nadat hij over zijn eerste boosheid heen was, is hij op zoek gegaan naar creatieve oplossingen voor de situatie. Deze waren zowel voor hemzelf als zijn werkgever aantrekkelijk . De oplossingen werkten zo goed dat zijn werkgever hem uiteindelijk met pijn in het hart zag vertrekken naar een andere baan.

Chris kijkt heel ver vooruit, vaak wel tien jaar. Hij vraagt zich af wat er tegen die tijd veranderd moet zijn en hoe de afdeling/ het bedrijf zal functioneren. Op basis daarvan is zijn natuurlijke neiging om doelen te stellen voor zichzelf en acties te benoemen. Hij merkt echter dat veel collega’s niet zo ver vooruit denken. Zij stellen veel kortere-termijn doelen. Om toch goed samen te werken gebruikt Chris een aantal werkwijzen : Hij checkt als hij een idee presenteert of mensen het snappen. Wat hij heeft geleerd is dat als er geen respons komt, de collega’s het idee óf niks vinden óf niet snappen. Als ze het niks vinden probeert hij door vragen te stellen erachter te komen waarom ze hun hakken in het zand zetten. Vervolgens zoekt hij een gezamenlijk nieuw doel om naar toe te werken. Als ze het niet snappen, gaat hij terug naar het begin van het verhaal en bouwt het dan opnieuw op. Chris heeft ervaren dat hij geen ideeën moet doorduwen.

“Mijn motto is: Ik wil dingen alleen doen als ik het doel zie. Ik vraag me altijd af: waarom willen mensen iets? Zonder doel iets doen kan ik niet!”

 

Vertel op borrels wat over jezelf

Chris geeft aan dat hij borrels en andere sociale activiteiten vaak een oppervlakkig karakter vindt hebben. Toch is hij in een paar jaar tijd een goede netwerker geworden. Bij de meeste borrels van zijn werk is hij aanwezig. Hij heeft zich actief tot doel gesteld om binnen iedere afdeling iemand te leren kennen en dat is hem ook gelukt. Zijn strategie is om op dit soort momenten zelf óók over persoonlijke zaken te praten. Door deze persoonlijke verbinding op informele momenten ervaart Chris dat collega’s hem vertrouwen en sneller geneigd zijn iets voor hem te doen. Het helpt hem in zijn dagelijks werk om snel dingen voor elkaar te krijgen, hij weet precies wie hij waarvoor moet hebben.

Eva vertelt hetzelfde, zij heeft zich aangeleerd om vanuit haar gevoel af en toe wat over zichzelf te vertellen. Dat wordt gewaardeerd door anderen. Onderwerpen kunnen zijn: haar achtergrond, verleden, verdriet, gevoelsstatus, alles waar ze al over nagedacht heeft.

“Iets persoonlijks vertellen valt op, niet iedereen doet dat, maar het helpt om samen te werken”.

Stop en kijk eens rond

Vraag dan aan jezelf: Wat voel ik en wat voelt de ander?

Dit doet Chris.

Chris heeft geleerd dat hij de neiging heeft om altijd door te rennen, de ene activiteit is nog niet klaar of hij zit al bij de volgende. Hij heeft zich inmiddels aangeleerd om af en toe heel bewust even te stoppen en om zich heen te kijken. Hij gaat dan bij zichzelf na wat hij voelt en probeert ook een inschatting te maken hoe de anderen om hem heen zich voelen. Dit helpt hem om beter in contact te staan met zichzelf en de mensen om hem heen.

“Door van tijd tot tijd bij mezelf en anderen stil te staan krijg ik in mijn werk dingen effectiever voor elkaar”.

Zoek uitdaging naast je werk

Eva is gedreven en wil graag veel meer doen dan dat haar baas en collega’s haar laten doen, of dan wat bij haar functie hoort. Zij zoekt daarom zelf de uitdaging. Zo volgt zij een specialisatie opleiding in eigen tijd en in het weekend werkt ze mee aan een project voor kinderen in achterstandswijken. Op het werk neemt ze de begeleiding van studenten en stagiaires op zich. Daarnaast moet ze in haar functie nog steeds op de inhoud veel bijleren.

Ook Chris zoekt het in studieactiviteiten naast zijn werk. Hij volgt in de avonduren een studie binnen een hele andere richting dan zijn dagelijkse werk.

“Doe naast je werk iets wat je echt leuk vindt”

Anna ontdekte door eigen ervaringen een passie voor het circadiane ritme bij mensen (ochtend-, dag-  en avondmensen) en ging zich hier, naast haar werk, in verdiepen. Ook kwam zij vanwege de speciale onderwijsbehoeftes van haar (hoogbegaafde) kinderen terecht in het bestuur van hun school, waar ze met een ander slag mensen leerde samenwerken. Door haar activiteiten buiten het werk werd zij ook binnen haar eigen organisatie opgemerkt. Zo kreeg ze de kans om een onderzoek uit te voeren naar kennismanagement, wat resulteerde in het geleidelijke ‘job-craften’ van haar functie tot het huidige kennismanager van de divisie.

Doe dingen die je (nog) niet kan

Kim raadt HB-ers aan om zelf actief voor voldoende uitdaging in het werk te zorgen. Kim doet dat bijvoorbeeld door een baan te zoeken waar ze niet voor is opgeleid. Zo voorkomt ze dat ze zich verveelt en het geeft haar de kans om al doende te leren. Vaak valt dit ook nog eens goed te combineren met een studie. Haar tip: “neem steeds nét een trapje te hoog, dat is heerlijk”. Ze gebruikt de autonomie in haar huidige baan om hard te werken, mooie, vernieuwende, vaak onverwachte dingen te doen en te zorgen dat die het juiste platform krijgen, zodat ook anderen daar enorm van genieten. Over haar werk / carrière denkt ze steeds vooruit en vraagt zich af “wat heb ik straks nodig?”. Daar werkt ze vervolgens naartoe. Een tweede concrete tip: analyseer goed en eerlijk hoe je in elkaar zit en waar jij tot je recht zou komen. Maak dan een plan de campagne en voer het uit om er te komen.

Eva geeft aan dat ze scherper en beter functioneert als ze uit haar comfortzone mag komen. In haar werk binnen de advocatuur heeft ze steeds met nieuwe vragen en thema’s te maken. Die afwisseling ervaart ze als de leukste kant van haar werk. Tevens leidt dit tot een dilemma: “Ik wil graag de afwisseling en uitdaging van nieuw werk, anders zou ik me vervelen, maar ik word er ook onzeker van. Ik wil graag aan de verwachtingen van anderen voldoen”. Dat dilemma lost Eva op door geregeld te reflecteren op wat er redelijkerwijs verwacht mag worden en hierover te praten met haar baas en collega’s.

“Pak werk op dat buiten je comfortzone ligt”

Chris vertelt dat hij, ondanks zijn wens naar nieuwe dingen, verandering en uitdaging, niet zo goed uitdagende projecten durft op te pakken. Hij zegt dan last te hebben van faalangst. Wat hem in zo’n situatie helpt is om in het diepe gegooid te worden. Het is fijn als zijn leidinggevende hem het zetje en het vertrouwen geeft om de klus kan klaren.

Vraag om extra taken

John is blij met leidinggevenden die in de gaten hebben dat hij nieuwe dingen snel oppikt en die hem de ruimte geven om andere dingen te doen binnen zijn functie zodat hij zich kan blijven ontwikkelen. Hij zegt: “Als het draait ben ik er klaar mee. Nu werk ik langer op één project doordat de klussen die ik doe meer uitdaging bieden. Dat organiseer ik zo voor mezelf.” John raadt leidinggevenden aan om geregeld aan hun hoogbegaafde medewerker te vragen wat hij/zij wil doen en hem/haar kans te bieden op andere taken.

Ook Chris verveelt zich snel. Hij gaat dit tegen door bij zijn manager om extra taken te vragen. Zijn advies aan andere HB-ers is om bij de manager/ leidinggevende heel duidelijk aan te geven dat je VEEL werk wil. Tot slot bemoeit hij zich op zijn werk graag met van alles. Als mensen daar iets van zeggen dan is zijn reactie: “Klopt, ik doe graag veel en verschillend werk!”.

“Ik doe graag veel en verschillend werk”

Kies wat je onthoudt

Al op de basisschool ‘wist’ Chris dat hij hoogbegaafd is. Hij was ‘anders’ dan anderen en hoefde weinig te doen voor school. Chris heeft scheikunde gestudeerd en zich daarbinnen gericht op computersimulaties op het grensvlak met natuurkunde en informatica. De assessments bij zijn huidige werk wezen hem met de neus op de HB-feiten. Chris is binnen de bank waar hij werkt gecoacht door een interne coach met verstand van HB. Hij geeft aan daar veel baat bij te hebben gehad.

Tot vijf jaar geleden was Chris naar eigen zeggen een echte computernerd die voor zichzelf leefde maar niet wist wat hij voelde. Op de middelbare school en de universiteit hoefde hij weinig te doen om de vakken te halen en de rest van zijn tijd besteedde hij voornamelijk in zijn eentje achter de computer. Door de paar jaar ‘werken aan zichzelf’ geeft Chris aan rustiger te zijn geworden, meer in contact met zichzelf en meer gericht op zijn emoties en emotionele intelligentie.

Een element van zijn hoogbegaafdheid is dat Chris alles onthoudt. Zowel inhoudelijke uitleg als persoonlijke verhalen.  Inmiddels brengt hij gericht een focus aan in wat hij onthoudt: In zijn werk bijvoorbeeld onthoudt hij ook persoonlijke verhalen en sociale dingen van collega’s, niet alleen maar inhoudelijke feiten en kennis (dat deed hij vroeger). Zo kan hij snel de verbinding zoeken met collega’s wanneer dat nodig is.

“Gebruik je hersen- en geheugencapaciteiten gericht, bijvoorbeeld om verbinding te maken en houden met collega’s”