Besef dat je ‘de oplossing bent voor je eigen probleem’

De geïnterviewde hoogbegaafden komen regelmatig met opmerkingen als: “Ik ben degene die me zal moeten aanpassen, de wereld zal niet veranderen”. Zij zijn van mening dat ze de oplossing zijn voor hun eigen “probleem”.

Lily illustreert dat aan de hand van een voorbeeld. Haar moeder zei vroeger vaak tegen haar dat ze te snel praatte. In plaats van boos te worden op haar moeder (omdat die gewoon niet snel genoeg luistert) heeft Lily geleerd meer begrip te krijgen voor hoe het werkt in communicatie met anderen. Aanpassen, en bijvoorbeeld langzamer praten, hoort daar bij.

“De verandering zit in HB-ers zelf: je bent je eigen oplossing.”

Julia vult aan dat het belangrijk is om uit de slachtofferrol te komen. Zij doet dat door zich af te vragen: “Hoe verbeter ik dingen en neem ik ze in eigen hand?” Een positieve inslag helpt haar daarbij. Zo kan zij haar energie richten op de dingen die ze echt waardevol vindt.

Spreek targets af

Zoals bij veel andere HB’ers verloopt de zoektocht van Lily en Julia naar een passende werkplek via trial en error. Een belangrijk aspect in het zoeken naar een geschikte baan is voor hen, meer nog dan de functie-inhoud, een passende werkomgeving. Wat duidelijk niet werkte in het verleden was een controlerende, wantrouwende manier van aansturing. Zij komen meer tot bloei in een omgeving met duidelijk gedefinieerde targets en maximale regelmogelijkheden. Vrijheid om zelf invulling te geven aan tijdsbesteding en manier van werken is cruciaal. Een HB-er haalt het gestelde resultaat vaak sneller dan de tijd die ervoor bepaald is. Frans geeft aan dat het daarbij ook nog belangrijk is ruimte te krijgen voor onregelmatig presteren.

Ook John geeft aan gebaat te zijn bij leidinggevenden die hem vrijlaten. Een goede leidinggevende voor hem spreekt resultaatafspraken af en laat hem vrij op de manier van het behalen hiervan. Als een leidinggevende te dicht op John zit lost hij dit op door bijvoorbeeld te zeggen: “Ik kan het op twee manieren oplossen: ik kan het op jouw manier doen, of ik kan het écht oplossen”. Humor en een vertrouwensband is hierbij essentieel. Een concreet advies van John is om niet op zoek te gaan naar een baas die slimmer is dan jij. Het is verstandiger om een baas te vinden die begrijpt dat hij jou ruimte moet geven. Laat je baas aangeven welke resultaten hij wil, en geef aan dat je de uitvoering zelf wil doen.

“Zoek niet naar een baas die slimmer is maar naar een leidinggevende die begrijpt dat hij/zij jou de ruimte moet geven”

Pieter heeft geen traditionele werkgever-werknemer relatie. Zijn werkgever gaf hem in het jaarlijkse functioneringsgesprek min of meer per ongeluk een beoordelingsformulier, maar zij waren het er uiteindelijk beiden over eens: “dat moeten we echt niet doen”. Hij ervaart totale gelijkwaardigheid in de arbeidsrelatie en werkt met targets. Omdat hij die meer dan dubbel behaalt laat zijn werkgever hem totaal vrij. Als hij straks helemaal hersteld is van zijn burnout wil hij als ZZP-er aan de slag en “geen zweem van een baas” meer ervaren.

Frans hanteert als zelfstandig ondernemer het principe dat hij in contacten met opdrachtgevers zijn eigen manier van werken verkiest boven de zekerheid van een opdracht. Zo vertelt hij over een grote opdracht in het begin van zijn carrière waarbij hij duidelijk heeft aangegeven dat de regels en kleine lettertjes die het bedrijf met hem wilde afspreken niet voor hem zouden werken. Vervolgens heeft de opdrachtgever tot zijn verrassing het papiertje terzijde geschoven en is meegegaan met zijn manier van werken. Wat hierbij helpt is handelen vanuit vertrouwen en niet hechten aan (vervolg)opdrachten.

Zoek mensen die jou waarderen en vertrouwen

Als hoogbegaafden ben je waarschijnlijk (nog meer dan andere mensen) wars van bazen die controlerend, sturend en directief zijn. Daar komt nog vaak een allergie voor bureaucratische regels en ‘verplichte bijeenkomsten’ bij. De kernvraag voor dit hoofdstuk is: Hoe zoek, vind (en behoud) ik een werkomgeving die past?

In haar baan als teamsecretaresse bij de Belastingdienst trof Wendy een groep universitair geschoolde adviseurs door wie ze zich voor het eerst in haar leven gehoord, gezien en gewaardeerd voelde. Haar collega’s waardeerden Wendy’s gedrevenheid, eigen initiatief, extra werkzaamheden en haar uitmuntendheid in alles wat ze deed. Haar manager gaf haar afwisselende uitdagende taken, complimenten, vertrouwen, luisterde, werkte op basis van gelijkwaardigheid en liet steeds meer aan haar over. Als de manager er niet was runde zij de toko. Dit alles heeft er voor gezorgd dat zij zich bij deze werkgever op een prettige manier gedurende langere tijd kon inzetten.

Voor Willem zijn vertrouwen en waardering van de werkgever en collega’s de sleutel tot blijvend goed functioneren in zijn functie. “Hoogbegaafdheid is geen onderwerp van gesprek geweest, maar ik voel dat mijn werkgever, althans mijn leidinggevenden en trouwens ook mijn collega’s, het  “door hebben”.  Dat is prettig. Ik heb persoonlijk geen behoefte aan trainingen, sessies, of andere activiteiten die een uitzonderingspositie benadrukken. HB is geen arbeidshandicap.”

“Zoek collega’s die jou als persoon en je HB-kwaliteiten waarderen”

Ook Lily en Julia vertellen hoe belangrijk het is om gezien en gewaardeerd te worden in het werk en menselijkheid te ervaren in het contact. Julia vertelt dat zij in de loopbaantraining voor hoogbegaafden een groepje mensen heeft ontmoet die elkaar regelmatig treffen en actief contact onderhouden. In het zoeken naar werk helpt dit haar in het beter leren definiëren van zichzelf omdat zij feedback krijgt van gelijkgestemden. In die groep voelt zij zich gesteund en erkend, en kan ze zichzelf zijn, waardoor zij groeit als persoon en weer met rechte schouders loopt. Dit vertrouwen en groei helpt in het zoeken naar werk. Lily vult aan dat het ook voor HB’ers die niet op de juiste plek zitten zinvol is contact te zoeken met andere HB’ers of een coach te zoeken die specifieke kennis heeft van HB. Lily vertelt dat de groep vrienden die ze van jongs af aan al kent haar helemaal accepteert zoals ze is. Waar ze op school en in werk nog wel eens wordt beschouwd als vreemde eend kan ze bij deze mensen zichzelf zijn. Dat is belangrijk om goed te functioneren.

Verdiep je in zingeving

Het klinkt misschien zweverig, maar je kan zingeving halen uit een divers scala van activiteiten. Welke past bij jou?

Julia geeft aan veel energie en zingeving te halen uit spiritualiteit en yoga. Ook bij het moeten functioneren in een niet-HB-omgeving (haar voormalige werk) heeft het haar geholpen om regelmatig de aandacht op zichzelf te richten. Zij doet dat heel praktisch: mediteren in de metro, geregeld rek- of strekoefeningen doen, prioriteiten stellen en tijdig pauze nemen.

Voor Wendy is het geloof belangrijk in haar leven. Haar geloof in God, heeft zij in haar opvoeding meegekregen . Ze heeft dit inmiddels op haar eigen manier vorm gegeven en “gestript”. Het geloof heeft haar enorm gesteund en geholpen in haar leven. Zij vertrouwt op het universum en heeft vertrouwen in het leven. Ze is ervan overtuigd dat ze word geleid en dat de juiste dingen op juiste moment in haar leven komen. Accepteer de realiteit is haar advies. Zij ziet haar leven als een leerschool en weet zingeving te vinden in het lijden in haar eigen leven. Ze zorgt ervoor dat ze weet wie ze is en waarvoor ze hier is. Regelmatig stelt ze zich de vraag: wat is mijn taak in het leven?

Door te kijken naar de spirituele kant van het leven kan je obstakels overwinnen en ballast loslaten.

 

Kies voor wat je écht leuk en belangrijk vindt

Als hoogbegaafde beschik je over een rijke denkwereld waarin je eindeloos kunt rondreizen. Al dat denken gaat echter soms voorbij aan gevoel of intuïtie. De vraag die in dit hoofdstuk aan de orde komt is: Hoe gebruik ik naast mijn rijke hoofd ook mijn hart?

Anna heeft een groot deel van haar leven de richting gevolgd die haar ouders haar wezen. De onvermijdelijke ‘gevangenisstraf’ (zoals zij haar schooltijd noemt) leidde tot aangeleerde hulpeloosheid en onzelfstandigheid. Tijdens haar studie biologie merkte ze pas dat ze nooit had leren leren en dat ze voor sommige vakken zelfs zakte. Dat veroorzaakte een persoonlijke crisis (“Ik ben toch zo slim, waarom gaat het dan niet?”). Ze begon in die crisis na te denken over wat ze écht leuk vond en wat ze écht wilde doen en besloot te switchen naar een studie psychologie. Dat paste haar veel beter. Ook later in haar werkende leven heeft zij op deze manier moeilijke periodes kunnen overwinnen. Anna pakt zowel binnen als buiten haar werk thema’s op waar zij zich gevoelsmatig bij betrokken voelt. In haar geval zijn dat het circadiane ritme, het nieuwe werken, diversiteit en hoogbegaafdheid.

Wendy heeft een aantal intensieve trajecten gevolgd. Die waren oorspronkelijk bedoeld om haar zelfbeeld te verbeteren maar ze heeft er ook ontdekt wat ze écht belangrijk vindt. Zij heeft vooral geleerd om zelf initiatief te nemen, vanuit een positieve mindset én vanuit haar hart te leven. Deze drie aspecten maakte wel dat zij zich minder thuis ging voelen bij het bedrijf waar ze werkte. Wendy heeft toen besloten om voor zichzelf te beginnen als levenskunstbegeleider. Zij begeleidt tegenwoordig mensen naar meer levensgeluk en harmonie in leven en werk.

Neem initiatief en doe dingen waar je je betrokken bij voelt

Julia geeft aan dat ze het als HB-er belangrijk vindt om uit de slachtofferrol te komen en de dingen in eigen hand te nemen: “Wees echt eerlijk waar je gelukkig en ongelukkig van wordt. Ik ben aan het shiften: ik bepaal wat wel en wat niet goed voelt. Ik richt me vervolgens op wat goed voelt en wat ik leuk vind. De rest laat ik meer los.”

In hun zoektocht naar werk zijn zowel  Lily als Julia bezig met het voeren van informatieve gesprekken. Ze doen dit om er achter te komen of de bedrijven en functies die ze interessant vinden ook daadwerkelijk voldoen aan wat past bij hen als hoogbegaafde.

Het levert beide op dat ze

  1. voorkomen dat terecht komen in werk waarbij ze zich na een paar maanden ongelukkig voelen;
  2. een goed beeld krijgen van juiste bedrijven, en
  3. een groter netwerk opbouwen waardoor de kans op een baan vergroot wordt.

Julia geeft aan dat ze, in haar zoektocht naar nieuw werk, gebaat is bij de gesprekken die zij voert met haar coach. Deze coach is zelf hoogbegaafd en weet ook goed hoe HB-ers in elkaar steken. Dit helpt Julia om scherp te krijgen wat ze wil en wat ze niet wil. Daarnaast helpen de gesprekken met de coach haar in het opbouwen van zelfvertrouwen en om de moed erin te houden in het zoeken naar werk.

Gesprekken met anderen helpen om scherp te krijgen wat je wilt en zelfvertrouwen op te bouwen

Louise is al van jongs af aan gefascineerd in de (ervaringswereld van de ) mens. Ze kreeg vaak op een natuurlijke manier de rol van vertrouwenspersoon. Zij kwam tijdens haar heroriëntatie op haar loopbaan in aanraking met gestalttherapie. Deze, in beginsel humanistische stroming, gaat niet alleen over cognitie, maar om het geheel van emoties, lichaam, en de wisselwerking met de omgeving. Louise legt uit dat de grote mate van complexiteit van gestalttherapie precies resoneerde met wie zij is, met de basale beweging die zij maakt. Deze beleving van resonantie heeft er bij haar voor gezorgd dat hoofd en hart weer in balans kwamen.

Zoek steun bij mensen bij wie je jezelf kunt zijn

Deze blog sluit aan bij de vorige. Je leest hier meer voorbeelden over hoe je je omgeving kan kiezen. De kern hierbij is: jezelf kunnen zijn.

Lily beaamt dit. Ze vertelt dat de groep vrienden die ze van jongs af aan al kent haar helemaal accepteert zoals ze is. Waar ze in werksituaties nog wel eens wordt beschouwd als vreemde eend kan ze bij deze mensen zichzelf zijn. Voor haar is dit belangrijk om goed te functioneren.

Julia vertelt dat zij in de loopbaantraining voor hoogbegaafden een groepje mensen heeft ontmoet die elkaar regelmatig treffen en actief contact houden. In het zoeken naar werk helpt dit haar om zichzelf beter te definiëren. Zij krijgt feedback van gelijkgestemden. In deze groep voelt zij zich gesteund en erkend. Ze kan zichzelf zijn waardoor ze groeit als persoon en weer met rechte schouders loopt. Dit vertrouwen en groei helpt haar in het zoeken naar werk.

John geeft de tip om binnen het bedrijf waar je werkt iemand te zoeken (liefst in een hogere functie) die er echt is voor jou. Een sponsor of coach die zich niet bedreigd voelt, die jou kan spiegelen en die jou ook de ruimte kan geven om taken op te pakken. Lily sluit zich hierbij aan. En stelt dat het voor HB’ers die niet op de juiste plek zitten zinvol is om contact te zoeken met andere HB’ers. Dat kan ook een coach zijn met specifieke kennis van HB.

Frans heeft vanuit zijn ervaringen met homoseksualiteit een aantal dingen geleerd die hij ook gebruikt in het omgaan met zijn hoogbegaafdheid. Hij heeft tijdens het ontdekken en ontwikkelen van het homo-zijn geleerd om in te gaan tegen het gemiddelde en een eigen plek te zoeken. De strategieën en vaardigheden die hij als homo heeft geleerd, zoals het opbouwen van een “nieuwe” identiteit, het lef vinden zijn eigen weg te gaan en actief zoeken naar hulp en rolmodellen, hebben hem geholpen in het omgaan met zijn hoogbegaafdheid. Hij stelt dat je, door contact te zoeken met ‘lotgenoten’, zowel steun, praktische tips als een positieve innerlijke houding kan creëren. Dit kan je vervolgens helpen om te zorgen voor een positief ondersteunende omgeving voor jezelf als hoogbegaafde.

 

 

 

Julia

Julia is HR-professional met focus op operationeel management. Ze is extravert, gedreven en haalt zingeving uit spiritualiteit, meditatie en yoga.

Wees écht eerlijk over waar je gelukkig en ongelukkig van wordt. Leef daar naar”.

Interviews

Met de positieve psychologie als basis hebben wij 14 hoogbegaafden gevraagd hoe zij zich staande houden, hobbels overwinnen en zorgen dat ze het naar hun zin hebben in hun loopbaan en in het werk.

Onze rol was het stellen van verhelderende vragen. Deze waren allen geformuleerd volgens de principes van de oplossingsgerichte gesprekstechniek en een niet-oordelende houding. Hiermee hebben we een schat aan strategieën en effectieve oplossingen boven tafel gekregen. Daarnaast leidde onze manier van bevragen tot warme, openhartige gesprekken. Veel HB-ers gaven aan het als zeer prettig te ervaren op deze manier over hoogbegaafdheid te praten. Vaak hoorden we aan het einde een uitspraak in de trant van:

“Ik heb er zelf ook veel aangehad om het zo te vertellen; jullie hebben me aan het denken gezet.