Richt je loopbaan in op “anders zijn”

Pas toen bij zijn zoon hoogbegaafdheid werd geconstateerd kon Pieter veel gebeurtenissen in zijn eigen schooltijd en loopbaan plaatsen. Hij noemt het (h)erkennen van zijn eigen hoogbegaafdheid echt een eye-opener. Op school verveelde hij zich “altijd te pletter” en stond te boek als een “klojo, een leerling from hell”. Hij werd veel geschorst. Nadat in 2012 bij zijn zoon, die in groep 2 al vloeiend kon lezen, een extreem hoog IQ en hoogbegaafdheid werd geconstateerd begreep hij meer van de frustraties en hobbels van zijn eigen jeugd.

In zijn zoektocht naar een omgeving waarin hij als hoogbegaafde goed kon gedijen was  het voor  Pieter  essentieel om zijn “anders zijn” te accepteren. Hij had bijvoorbeeld gemerkt dat het voor hem moeilijk is om onder een baas te werken. Door ontslag, conflicten en persoonlijke redenen was hij in tien jaar acht keer van baan gewisseld. Na een fikse burnout is hij actief en met kleine stapjes aan de slag gegaan met zijn persoonlijke ontwikkeling waarin hij ook beter heeft leren omgaan met zijn hoogbegaafdheid. Hij besefte dat hij  zijn loopbaan- en levenskeuzes moest aanpassen op zijn HB eigenschappen. Collega’s hadden al vaker gezegd dat zij hem beter vonden passen in een werkomgeving met hoger opgeleiden. Na de uitslag van de hoogbegaafdheidstest is hij gaan zoeken naar een omgeving waarin hij als hoogbegaafde goed kon gedijen. Die heeft hij nu gevonden.

“(H)erken en verzilver je specifieke HB-kwaliteiten en -gevoeligheden”

Drie jaar geleden kwam Pieter zijn huidige collega tegen die hem op basis van een persoonlijke klik betrok bij een startup in sigma screening.  Hij had geen enkele achtergrond op dit gebied, maar raakte al snel gefascineerd door de hoge mate van complexiteit, afwisseling en autonomie en de innovatieve toepassingen die een enorme verbetering van de kwaliteit van het leven van mensen betekenen.

Louise is opgegroeid in een wetenschapsmilieu. Haar vader was hoogleraar. Dat gaf haar de kans al vroeg op de universiteit rond te lopen en zich vertrouwd te maken met kritisch analytisch denken. Tijdens haar schooltijd voelde zij zich vaak een vreemde eend. Ze werd een decennium lang gepest, worstelde met existentiële schaamte en een enorme leerhonger. Al van jongs af aan had Louise een fascinatie gehad voor de (ervaringswereld van de) mens. Een complex thema dat haar in aanraking bracht met gestalttherapie.

Louise legt uit dat er een wezenlijk verschil is tussen HB en niet-HB: “ik denk in akkoorden, leg snel verbanden in een hoge mate van complexiteit. Gestalt-therapie heeft die complexiteit, doet daar een appèl op, daar schakel je de hele tijd.” Als gestalttherapeut kan zij haar specifieke HB-talenten en gevoeligheden verzilveren, zoals het werken met een hoge mate van complexiteit, snel op kunnen merken en schakelen, en zien wat er op verschillende niveaus gebeurt.

Ondernemerschap als weg

Louise merkte al snel dat zij beter haar eigen weg kon gaan dan voor een bedrijf te gaan werken. Al tijdens haar stage merkte zij hoe zij in hiërarchieën functioneert. Zij merkte dat zij niet onder een baas kon en wilde werken, vooral niet als die autoriteit geen fundament lijkt te hebben. Zij bedacht: “Laat ik mezelf en anderen de ellende besparen. Ondernemerschap is de enige kant die ik op kan”. Haar doorzettingsvermogen, specialisatie, creativiteit en een bepaalde nuchterheid (“gewoon gaan doen”) maakten dat haar ondernemerschap al direct succesvol was.  Cruciaal element is dat zij zichzelf toestaat echt haar eigen pad te gaan en niet binnen de kaders te blijven: “Ik ga gewoon een beroep uitvinden als dat nog niet bestaat. Je moet jezelf ruimte gunnen om even niet in de pas te lopen. Ik heb altijd veel dingen naast elkaar gedaan. Ik loop mijn pad. Ik doe al wat ik wil doen. Ik doe het echt vanuit mezelf.”

“Ik ga gewoon een beroep uitvinden als dat nog niet bestaat. Je moet jezelf ruimte gunnen om even niet in de pas te lopen”

Als zelfstandige gebruikt Pieter het gegeven dat hij als hoogbegaafde in korte tijd heel veel kan doen. Deze kwaliteit zet hij in om dingen voor elkaar te krijgen en een eigen dagindeling te hanteren. Als zelfstandig ondernemer kan hij grotendeels zelf bepalen hoe en wanneer hij werkt. Hij past zijn werkvoorraad aan op hoe hij zich voelt.  In het plannen en uitvoeren van zijn werk hanteert hij zijn eigen strategie: eerst doen waar zijn hoofd naar staat en erop vertrouwen dat hetgeen dat moet, wel komt.

Kies voor wat je écht leuk en belangrijk vindt

Als hoogbegaafde beschik je over een rijke denkwereld waarin je eindeloos kunt rondreizen. Al dat denken gaat echter soms voorbij aan gevoel of intuïtie. De vraag die in dit hoofdstuk aan de orde komt is: Hoe gebruik ik naast mijn rijke hoofd ook mijn hart?

Anna heeft een groot deel van haar leven de richting gevolgd die haar ouders haar wezen. De onvermijdelijke ‘gevangenisstraf’ (zoals zij haar schooltijd noemt) leidde tot aangeleerde hulpeloosheid en onzelfstandigheid. Tijdens haar studie biologie merkte ze pas dat ze nooit had leren leren en dat ze voor sommige vakken zelfs zakte. Dat veroorzaakte een persoonlijke crisis (“Ik ben toch zo slim, waarom gaat het dan niet?”). Ze begon in die crisis na te denken over wat ze écht leuk vond en wat ze écht wilde doen en besloot te switchen naar een studie psychologie. Dat paste haar veel beter. Ook later in haar werkende leven heeft zij op deze manier moeilijke periodes kunnen overwinnen. Anna pakt zowel binnen als buiten haar werk thema’s op waar zij zich gevoelsmatig bij betrokken voelt. In haar geval zijn dat het circadiane ritme, het nieuwe werken, diversiteit en hoogbegaafdheid.

Wendy heeft een aantal intensieve trajecten gevolgd. Die waren oorspronkelijk bedoeld om haar zelfbeeld te verbeteren maar ze heeft er ook ontdekt wat ze écht belangrijk vindt. Zij heeft vooral geleerd om zelf initiatief te nemen, vanuit een positieve mindset én vanuit haar hart te leven. Deze drie aspecten maakte wel dat zij zich minder thuis ging voelen bij het bedrijf waar ze werkte. Wendy heeft toen besloten om voor zichzelf te beginnen als levenskunstbegeleider. Zij begeleidt tegenwoordig mensen naar meer levensgeluk en harmonie in leven en werk.

Neem initiatief en doe dingen waar je je betrokken bij voelt

Julia geeft aan dat ze het als HB-er belangrijk vindt om uit de slachtofferrol te komen en de dingen in eigen hand te nemen: “Wees echt eerlijk waar je gelukkig en ongelukkig van wordt. Ik ben aan het shiften: ik bepaal wat wel en wat niet goed voelt. Ik richt me vervolgens op wat goed voelt en wat ik leuk vind. De rest laat ik meer los.”

In hun zoektocht naar werk zijn zowel  Lily als Julia bezig met het voeren van informatieve gesprekken. Ze doen dit om er achter te komen of de bedrijven en functies die ze interessant vinden ook daadwerkelijk voldoen aan wat past bij hen als hoogbegaafde.

Het levert beide op dat ze

  1. voorkomen dat terecht komen in werk waarbij ze zich na een paar maanden ongelukkig voelen;
  2. een goed beeld krijgen van juiste bedrijven, en
  3. een groter netwerk opbouwen waardoor de kans op een baan vergroot wordt.

Julia geeft aan dat ze, in haar zoektocht naar nieuw werk, gebaat is bij de gesprekken die zij voert met haar coach. Deze coach is zelf hoogbegaafd en weet ook goed hoe HB-ers in elkaar steken. Dit helpt Julia om scherp te krijgen wat ze wil en wat ze niet wil. Daarnaast helpen de gesprekken met de coach haar in het opbouwen van zelfvertrouwen en om de moed erin te houden in het zoeken naar werk.

Gesprekken met anderen helpen om scherp te krijgen wat je wilt en zelfvertrouwen op te bouwen

Louise is al van jongs af aan gefascineerd in de (ervaringswereld van de ) mens. Ze kreeg vaak op een natuurlijke manier de rol van vertrouwenspersoon. Zij kwam tijdens haar heroriëntatie op haar loopbaan in aanraking met gestalttherapie. Deze, in beginsel humanistische stroming, gaat niet alleen over cognitie, maar om het geheel van emoties, lichaam, en de wisselwerking met de omgeving. Louise legt uit dat de grote mate van complexiteit van gestalttherapie precies resoneerde met wie zij is, met de basale beweging die zij maakt. Deze beleving van resonantie heeft er bij haar voor gezorgd dat hoofd en hart weer in balans kwamen.

Gun jezelf de ruimte om niet in de pas te lopen

Louise heeft zich van jongs af aan geschikt naar anderen. Na haar burnout is ze daarmee gestopt. Althans, in de situaties waar ze zichzelf (en daarmee ook de ander) tekort deed . Door zelfonderzoek en door het zoeken van hulp heeft zij ontdekt hoe zij zichzelf uitputte en welke ongezonde overlevingspatronen zij had ontwikkeld. Cruciaal element is dat zij zichzelf nu toestaat echt haar eigen pad te gaan en niet binnen de kaders te blijven: “Ik ga gewoon een beroep uitvinden als dat nog niet bestaat. Je moet jezelf ruimte gunnen om even niet in de pas te lopen. Ik heb altijd veel dingen naast elkaar gedaan. Ik loop mijn pad. Ik doe al wat ik wil doen. Ik doe het echt vanuit mezelf.”

Sta jezelf toe je eigen pad te gaan. Blijf niet perse binnen de kaders!

Erken je hoogbegaafdheid

Volgens Ellen is bewustwording daarbij een belangrijke sleutel. Binnen de bank waar zij werkt, leert ze young professionals om ‘bewust HB’ te zijn en de kwaliteiten te omarmen. Zij ziet dat werknemers die hun HB erkennen op het werk beter gedijen en hun talenten kunnen benutten. Een young professional programma  kan volgens Ellen enorm helpen de talenten te ontdekken en vervolgens optimaal in te (leren) zetten.

Eva is zo’n bewuste young professional. Zij geeft het erkennen vorm door heel bewust eerlijk te zijn tegen zich zelf. Concreet doet ze dat door te vertrouwen op de momenten dat zij opvalt door de indruk die ze wekt. Andere mensen zeggen regelmatig tegen haar dat ze een slimme indruk wekt, zelfs als ze alleen maar aanwezig is en niet eens veel zegt. Ze wordt er vaak uitgepikt als “veelbelovend”. Door deze ervaringen vertrouwt ze er inmiddels op dat ze deze indruk (veel potentie hebben, slim zijn) achterlaat. Ze realiseert zich dat ze de dimensie slim zijn niet kan thuislaten. Het hoort nu eenmaal bij haar hoogbegaafdheid.

De uitdaging? Jezelf leren zien zonder jezelf af te wijzen!

Louise, John en Pieter benadrukken dat het voor HB-ers belangrijk is om na het proces van ontdekken, erkennen en zelfacceptatie voorbij het slachtofferschap te komen. Hoe je dat kan doen komt in de volgende berichten aan bod!

 

 

Louise

Louise werkt als gestalttherapeut en coach met hoogbegaafden. Ze is kritisch, onderzoekend en aanmoedigend.

“Gun jezelf de ruimte om af en toe niet in de pas te lopen”.

Interviews

Met de positieve psychologie als basis hebben wij 14 hoogbegaafden gevraagd hoe zij zich staande houden, hobbels overwinnen en zorgen dat ze het naar hun zin hebben in hun loopbaan en in het werk.

Onze rol was het stellen van verhelderende vragen. Deze waren allen geformuleerd volgens de principes van de oplossingsgerichte gesprekstechniek en een niet-oordelende houding. Hiermee hebben we een schat aan strategieën en effectieve oplossingen boven tafel gekregen. Daarnaast leidde onze manier van bevragen tot warme, openhartige gesprekken. Veel HB-ers gaven aan het als zeer prettig te ervaren op deze manier over hoogbegaafdheid te praten. Vaak hoorden we aan het einde een uitspraak in de trant van:

“Ik heb er zelf ook veel aangehad om het zo te vertellen; jullie hebben me aan het denken gezet.