Check vooraf het gewenste eindresultaat

Het kan goed zijn dat jouw beeld van het eindresultaat, het werk dat wordt gevraagd of de projectuitkomst, complexer en veelomvattender is dan dat feitelijk zo is. Soms zijn je collega’s al tevreden terwijl jij voor je gevoel slechts de helft hebt geleverd van wat je eigenlijk wil leveren. Het helpt dan om vooraf samen te bespreken hoe het resultaat eruit moet komen te zien. Wanneer is het werk af?

Wendy doet dit door te luisteren naar haar omgeving en een 10-puntsschaal te gebruiken. Zij levert werk af dat voor haar gevoel een ‘5’ scoort, maar door anderen met een 10 wordt gewaardeerd. Het zorgt ervoor dat ze met geringe inspanning al genoeg kan bijdragen. Daarnaast heeft ze ontdekt dat collega’s alleen de schaal 1-10 kennen en niet weten dat er daarbuiten ook meer is. Ze voegt toe dat ze het werk zelf pas interessant vindt worden vanaf de 11. Pieter omschrijft dit als: “De wereld is vol middelmatigheid, dat is de norm: ik ben niet meer teleurgesteld als ik daarop stuit. Het maakt het voor mij veel gemakkelijker en meer ontspannen om wat toe te voegen”.

“Met een klein beetje inzet kan ik vaak al een waardevolle bijdrage leveren, dat geeft me voldoening”.

Als Willem moet presteren op het maximum van zijn kunnen, raakt de perfectionist in hem in paniek. Hij vreest dan dat zijn resultaten de toets der kritiek niet zullen doorstaan. Dat maakt hem onzeker, met als resultaat dat er  niks meer uit zijn handen komt. Daarom kiest hij ervoor om, naar zijn maatstaven, op 70% van zijn kunnen te presteren. In sporttermen is dat het inspanningsniveau waarmee je tijdens het sporten nog een gesprek met een medesporter kan voeren. In zijn werk is dit het niveau dat feitelijk van hem verlangd wordt.

Voor Willem helpt het ook om zich te realiseren dat werk slechts werk is. Het werk moet wel zijn plaats weten in zijn leven. Dat geldt ook voor Wendy en Pieter. Zij gebruiken een deel van hun energie en tijd om andere dingen te doen waar ze ook plezier aan beleven. Frans zegt: “Het is belangrijk om “formeel” te voldoen aan eisen of verwachtingen en ondertussen maximaal plezier en vrijheid te ervaren in het vinden van een manier (zowel in de innerlijke houding als in de uiterlijke uiting) die past bij jezelf”.

Zoek mensen die je uitdagen

Wendy zoekt haar uitdaging in het contact met andere HB-ers. Dat vervult haar behoefte “om ook af en toe op het racecircuit te kunnen rijden in plaats van in de tweede versnelling”.

“Zoek actief naar collega’s om mee op het racecircuit te rijden in plaats van in de tweede versnelling”

Ook John vindt het prettig om met gelijkgestemden zonder enige terughoudendheid en terugschakelen te kunnen praten. Hij vraagt zich regelmatig af hoe dingen zitten en wil dan sparren met iemand aan wie hij zich kan optrekken. Hij zoekt daar actief naar. Een concreet voorbeeld is zijn interesse in de kwantummechanica. Met de weinige en juiste mensen die daar verstand van hebben gaat hij graag de diepte in.

Ook Kim zoekt mensen op met wie ze de inhoud kan ingaan, zoals op dit moment een hoogleraar. Ze heeft inmiddels genoeg van het wachten (tot de rest het ook begrepen heeft) en heeft behoefte aan mensen die haar inspireren, aan sparringpartners op niveau. Die vindt zij in de academische wereld en daar geniet ze enorm van.

In zijn werk zoekt John naar collega’s die hem van tijd tot tijd met scherpe vragen aan de tand voelen. Hij vindt het lastig dat hij niet vaak kritisch wordt bevraagd. Meestal heeft hij de juiste argumenten om anderen te overtuigen. Hij spoort collega’s, teamleden en anderen actief aan om te schieten op zijn ideeën en hij beloont/ bedankt ze als ze dat doen.

Neem regie over je loopbaan

In het vormgeven van haar loopbaan heeft Wendy veel initiatief, daadkracht en doorzettingsvermogen getoond: “Ik ben als een wild paard geweest. Ik heb geroepen: geef mij een kans!” Via netwerkgesprekken kwam zij bij opleidingen en organisatieadvies terecht waar zij opleidingsadviseur werd. Deze omgeving is  stimulerend en steunend geweest en heeft haar de mogelijkheid geboden zich te ontwikkelen en in haar eigen kracht te komen.

Willem geeft aan dat het belangrijk is tijdig richting te geven aan je loopbaan en daarbij zelf initiatief te nemen. “In sommige gevallen betekent dat wegwezen voordat je blijvende schade oploopt of aanricht. In de andere gevallen, probeer vast te stellen hoe erg “niet passend” de plek is. Er is namelijk overal wel wat, dat niet past en waarschijnlijk ben je daar zelf de oorzaak van. HB-ers zijn nogal eens de vierkante bout in een rond gat. Doe je best om het alsnog passend maken, of je dat nu doet door aan te passen of door meer ruimte te creëren. Niet te gauw weglopen. Die onrust zal op de nieuwe plek in een mum van tijd weer terug zijn.”

“HB-ers zijn nogal eens de vierkante bout in een rond gat. Doe je best om het alsnog passend te maken”

Ellen geeft aan dat HB-ers zelf een belangrijke verantwoordelijkheid hebben om hun potentieel te benutten. Dat kan soms in werk, maar ook in combinatie met een hobby. Voor de werkgever is de belangrijkste vraag welke toegevoegde waarde de persoon levert binnen het bedrijf. Dat moet de werknemer duidelijk weten aan te geven.

Zoek mensen die jou waarderen en vertrouwen

Als hoogbegaafden ben je waarschijnlijk (nog meer dan andere mensen) wars van bazen die controlerend, sturend en directief zijn. Daar komt nog vaak een allergie voor bureaucratische regels en ‘verplichte bijeenkomsten’ bij. De kernvraag voor dit hoofdstuk is: Hoe zoek, vind (en behoud) ik een werkomgeving die past?

In haar baan als teamsecretaresse bij de Belastingdienst trof Wendy een groep universitair geschoolde adviseurs door wie ze zich voor het eerst in haar leven gehoord, gezien en gewaardeerd voelde. Haar collega’s waardeerden Wendy’s gedrevenheid, eigen initiatief, extra werkzaamheden en haar uitmuntendheid in alles wat ze deed. Haar manager gaf haar afwisselende uitdagende taken, complimenten, vertrouwen, luisterde, werkte op basis van gelijkwaardigheid en liet steeds meer aan haar over. Als de manager er niet was runde zij de toko. Dit alles heeft er voor gezorgd dat zij zich bij deze werkgever op een prettige manier gedurende langere tijd kon inzetten.

Voor Willem zijn vertrouwen en waardering van de werkgever en collega’s de sleutel tot blijvend goed functioneren in zijn functie. “Hoogbegaafdheid is geen onderwerp van gesprek geweest, maar ik voel dat mijn werkgever, althans mijn leidinggevenden en trouwens ook mijn collega’s, het  “door hebben”.  Dat is prettig. Ik heb persoonlijk geen behoefte aan trainingen, sessies, of andere activiteiten die een uitzonderingspositie benadrukken. HB is geen arbeidshandicap.”

“Zoek collega’s die jou als persoon en je HB-kwaliteiten waarderen”

Ook Lily en Julia vertellen hoe belangrijk het is om gezien en gewaardeerd te worden in het werk en menselijkheid te ervaren in het contact. Julia vertelt dat zij in de loopbaantraining voor hoogbegaafden een groepje mensen heeft ontmoet die elkaar regelmatig treffen en actief contact onderhouden. In het zoeken naar werk helpt dit haar in het beter leren definiëren van zichzelf omdat zij feedback krijgt van gelijkgestemden. In die groep voelt zij zich gesteund en erkend, en kan ze zichzelf zijn, waardoor zij groeit als persoon en weer met rechte schouders loopt. Dit vertrouwen en groei helpt in het zoeken naar werk. Lily vult aan dat het ook voor HB’ers die niet op de juiste plek zitten zinvol is contact te zoeken met andere HB’ers of een coach te zoeken die specifieke kennis heeft van HB. Lily vertelt dat de groep vrienden die ze van jongs af aan al kent haar helemaal accepteert zoals ze is. Waar ze op school en in werk nog wel eens wordt beschouwd als vreemde eend kan ze bij deze mensen zichzelf zijn. Dat is belangrijk om goed te functioneren.

Verdiep je in zingeving

Het klinkt misschien zweverig, maar je kan zingeving halen uit een divers scala van activiteiten. Welke past bij jou?

Julia geeft aan veel energie en zingeving te halen uit spiritualiteit en yoga. Ook bij het moeten functioneren in een niet-HB-omgeving (haar voormalige werk) heeft het haar geholpen om regelmatig de aandacht op zichzelf te richten. Zij doet dat heel praktisch: mediteren in de metro, geregeld rek- of strekoefeningen doen, prioriteiten stellen en tijdig pauze nemen.

Voor Wendy is het geloof belangrijk in haar leven. Haar geloof in God, heeft zij in haar opvoeding meegekregen . Ze heeft dit inmiddels op haar eigen manier vorm gegeven en “gestript”. Het geloof heeft haar enorm gesteund en geholpen in haar leven. Zij vertrouwt op het universum en heeft vertrouwen in het leven. Ze is ervan overtuigd dat ze word geleid en dat de juiste dingen op juiste moment in haar leven komen. Accepteer de realiteit is haar advies. Zij ziet haar leven als een leerschool en weet zingeving te vinden in het lijden in haar eigen leven. Ze zorgt ervoor dat ze weet wie ze is en waarvoor ze hier is. Regelmatig stelt ze zich de vraag: wat is mijn taak in het leven?

Door te kijken naar de spirituele kant van het leven kan je obstakels overwinnen en ballast loslaten.

 

Kies voor wat je écht leuk en belangrijk vindt

Als hoogbegaafde beschik je over een rijke denkwereld waarin je eindeloos kunt rondreizen. Al dat denken gaat echter soms voorbij aan gevoel of intuïtie. De vraag die in dit hoofdstuk aan de orde komt is: Hoe gebruik ik naast mijn rijke hoofd ook mijn hart?

Anna heeft een groot deel van haar leven de richting gevolgd die haar ouders haar wezen. De onvermijdelijke ‘gevangenisstraf’ (zoals zij haar schooltijd noemt) leidde tot aangeleerde hulpeloosheid en onzelfstandigheid. Tijdens haar studie biologie merkte ze pas dat ze nooit had leren leren en dat ze voor sommige vakken zelfs zakte. Dat veroorzaakte een persoonlijke crisis (“Ik ben toch zo slim, waarom gaat het dan niet?”). Ze begon in die crisis na te denken over wat ze écht leuk vond en wat ze écht wilde doen en besloot te switchen naar een studie psychologie. Dat paste haar veel beter. Ook later in haar werkende leven heeft zij op deze manier moeilijke periodes kunnen overwinnen. Anna pakt zowel binnen als buiten haar werk thema’s op waar zij zich gevoelsmatig bij betrokken voelt. In haar geval zijn dat het circadiane ritme, het nieuwe werken, diversiteit en hoogbegaafdheid.

Wendy heeft een aantal intensieve trajecten gevolgd. Die waren oorspronkelijk bedoeld om haar zelfbeeld te verbeteren maar ze heeft er ook ontdekt wat ze écht belangrijk vindt. Zij heeft vooral geleerd om zelf initiatief te nemen, vanuit een positieve mindset én vanuit haar hart te leven. Deze drie aspecten maakte wel dat zij zich minder thuis ging voelen bij het bedrijf waar ze werkte. Wendy heeft toen besloten om voor zichzelf te beginnen als levenskunstbegeleider. Zij begeleidt tegenwoordig mensen naar meer levensgeluk en harmonie in leven en werk.

Neem initiatief en doe dingen waar je je betrokken bij voelt

Julia geeft aan dat ze het als HB-er belangrijk vindt om uit de slachtofferrol te komen en de dingen in eigen hand te nemen: “Wees echt eerlijk waar je gelukkig en ongelukkig van wordt. Ik ben aan het shiften: ik bepaal wat wel en wat niet goed voelt. Ik richt me vervolgens op wat goed voelt en wat ik leuk vind. De rest laat ik meer los.”

In hun zoektocht naar werk zijn zowel  Lily als Julia bezig met het voeren van informatieve gesprekken. Ze doen dit om er achter te komen of de bedrijven en functies die ze interessant vinden ook daadwerkelijk voldoen aan wat past bij hen als hoogbegaafde.

Het levert beide op dat ze

  1. voorkomen dat terecht komen in werk waarbij ze zich na een paar maanden ongelukkig voelen;
  2. een goed beeld krijgen van juiste bedrijven, en
  3. een groter netwerk opbouwen waardoor de kans op een baan vergroot wordt.

Julia geeft aan dat ze, in haar zoektocht naar nieuw werk, gebaat is bij de gesprekken die zij voert met haar coach. Deze coach is zelf hoogbegaafd en weet ook goed hoe HB-ers in elkaar steken. Dit helpt Julia om scherp te krijgen wat ze wil en wat ze niet wil. Daarnaast helpen de gesprekken met de coach haar in het opbouwen van zelfvertrouwen en om de moed erin te houden in het zoeken naar werk.

Gesprekken met anderen helpen om scherp te krijgen wat je wilt en zelfvertrouwen op te bouwen

Louise is al van jongs af aan gefascineerd in de (ervaringswereld van de ) mens. Ze kreeg vaak op een natuurlijke manier de rol van vertrouwenspersoon. Zij kwam tijdens haar heroriëntatie op haar loopbaan in aanraking met gestalttherapie. Deze, in beginsel humanistische stroming, gaat niet alleen over cognitie, maar om het geheel van emoties, lichaam, en de wisselwerking met de omgeving. Louise legt uit dat de grote mate van complexiteit van gestalttherapie precies resoneerde met wie zij is, met de basale beweging die zij maakt. Deze beleving van resonantie heeft er bij haar voor gezorgd dat hoofd en hart weer in balans kwamen.

Oefen in geduld

Een lastige opgave wellicht, maar zeer effectief als je aansluiting wilt vinden bij de mensen met wie je te maken hebt 😉

Kim gaat steevast te hard voor anderen. Ze heeft met vallen en opstaan geleerd om geduld op te brengen en een onderzoekende houding aan te nemen. Voor haar helt het om met een wetenschappelijke blik te kijken naar de situatie. Ze gebruikt specifiek systeem-, organisatie- en managementtheorieën  om te kunnen doorgronden waarom de rest nog niet zover is als zij. Vervolgens bepaalt ze welke tussenstappen haar kunnen helpen om weer met de rest op een lijn te komen.

Wendy sluit zich hierbij aan en zegt heel concreet: Je kan niet verwachten dat anderen naar jou toekomen als ze je niet snappen. Je zult zelf naar hen toe moeten gaan en de aansluiting moeten zoeken. Vervolgens kan je ze dan meenemen naar jouw niveau”.

Probeer anderen te inspireren zonder ze te intimideren.

Anna vertelt dat zij, doordat zij moest samenwerken met mensen die langzamer waren, heeft geleerd om zichzelf in te houden. Ze vindt het daarbij wel belangrijk om niet door te slaan en haar eigen inbreng geheel ondergeschikt te maken aan die van andere mensen. Een concreet voorbeeld uit haar leven: Na drie jaar werken kwam ze terecht op een nieuwe afdeling binnen het bedrijf waar ze werkt. Daar kreeg ze uiteraard te maken met een nieuwe manager, die tegen haar zei: “je moet die Spaanse furie wat temmen, de mannen zijn bang voor je aan de vergadertafel”. Haar reactie als jonge vrouw was om te besluiten zich meer gedienstig opstellen, maar zij raadt ander mensen inmiddels aan dat het beter is een middenweg te zoeken tussen inhouden en uiten. “Het is de kunst om een uitingsvorm te vinden voor je eigen passie en intensiteit. Lukt dat, dan werkt dat in je voordeel. Bevlogenheid wordt toch ook steeds meer gewaardeerd binnen bedrijven? Dat sluit hier prachtig bij aan!”

 

Zet je hoogbegaafdheid niet in de spotlight

Voor de meeste hoogbegaafden die wij hebben gesproken is hun hoogbegaafdheid niet echt een ‘ding’. Ze vertellen ons dat het voor hen werkt om hun hoogbegaafdheid niet te benadrukken. Wendy geeft bijvoorbeeld aan dat het vaak verwachtingen schept die je niet waar wilt of kunt maken. Zij vindt het effectiever om de kenmerken van haar hoogbegaafdheid  te beschrijven dan te zeggen: Ik ben hoogbegaafd. Enkele voorbeelden van hoe ze zich zelf omschrijft: “ik ben een snelle denker, ik leg makkelijk verbanden, ik ben creatief.”.

“Realiseer je dat je even bijzonder en uniek bent als alle andere mensen”.

Dit sluit aan bij de visie van Willem: “Ik voel me niet verplicht om er als een soort “chosen one” iets mee te moeten doen. Ik zie die neiging wel eens bij andere HB-ers, vooral als het net is vastgesteld. De opluchting: “Ik ben niet gek, ik ben alleen maar hoogbegaafd” maakt dan plaats voor Messias-gedrag. Ik zeg liever: Zorg dat je geen dagtaak hebt aan het hoogbegaafd zijn. Kies er desgewenst je momenten voor.” Ook raadt hij iedereen aan om, althans in Nederland, niet te nadrukkelijk melding te maken van je vermeende hoogbegaafdheid en ook zeker geen Mensa lidmaatschap op je CV te zetten. “De polder is plat” …

Wendy

Wendy werkt als coach voor mensen met stress-gerelateerde klachten. Zij is consciëntieus, spiritueel en ziet het leven als een leerschool. Ze vertrouwt op het universum.

”Ik ben vragen gaan stellen en af en toe doe ik mijn blonde pruik op”.

Interviews

Met de positieve psychologie als basis hebben wij 14 hoogbegaafden gevraagd hoe zij zich staande houden, hobbels overwinnen en zorgen dat ze het naar hun zin hebben in hun loopbaan en in het werk.

Onze rol was het stellen van verhelderende vragen. Deze waren allen geformuleerd volgens de principes van de oplossingsgerichte gesprekstechniek en een niet-oordelende houding. Hiermee hebben we een schat aan strategieën en effectieve oplossingen boven tafel gekregen. Daarnaast leidde onze manier van bevragen tot warme, openhartige gesprekken. Veel HB-ers gaven aan het als zeer prettig te ervaren op deze manier over hoogbegaafdheid te praten. Vaak hoorden we aan het einde een uitspraak in de trant van:

“Ik heb er zelf ook veel aangehad om het zo te vertellen; jullie hebben me aan het denken gezet.